gorinchem nieuws krant

 

Vandaag, 100 jaar geleden
Gorinchem in het nieuws

 

2 november 1921

Misschien heb je deze beelden van Amsterdam en haar inwoners in 1922 wel eens gezien. De latere inkleuring van de beelden draagt bij aan hun levendigheid. Mensen die gefascineerd naar de camera staren, koppels die spontaan voor de lens beginnen te dansen. Jammer genoeg heb ik geen beelden van het Gorinchem van 100 jaar kunnen vinden. Wat ik wél kan vinden is Gorinchem in het nieuws, vandaag precies 100 jaar geleden, op 2 november 1921. Een krantenartikel zegt misschien niet zoveel als het beeld van een camera, maar het draagt wel bij aan ons beeld van onze leefomgeving lang, lang geleden.

Kijk met me mee naar drie individuele gebeurtenissen die die dag plaatsvonden. Onderweg beleven we een markt, vinden we een lijk en ontmoeten we een heks. Klinkt als een sprookje, maar deze artikelen zijn allemaal afkomstig uit werkelijke, serieuze kranten.

 

Een markt

Het Dagblad van Noord-Brabant schrijft op 2 november 1921 – een woensdag – dat die afgelopen maandag in de stad Gorinchem een lucratieve markt heeft plaatsgevonden. Waar die markt dan precies was, wordt er helaas niet bij vermeld. Wel vinden we een opsomming van het vee dat die dag over de markt heeft gelopen. Dat waren wel zesenzestig koeien, zestien kalveren, honderdtweeëntwintig varkens en vierhonderdéénennegentig biggen. Een gezellige, stinkende drukte. En wat betaalde je volgens de krant dan voor zo’n Gorcums prachtbeest?

Kalfkoeien – ƒ 440 – ƒ 540
Melkkoeien – ƒ 470 – ƒ 520
Kalfvaarzen – ƒ 340 – ƒ 390
Guiste vaarzen – ƒ 270 – ƒ 330
Graskalveren – ƒ 85 – ƒ 110
Nuchtere kalveren – ƒ 20 – ƒ 24

Toelichting bij deze beschrijvingen: Een vaars is een koe die één keer gekalfd heeft, of nog drachtig is. Een guiste of guste vaars is een koe die nog niet drachtig is geweest. Een graskalf heeft de overgang van moedermelk naar gras al gemaakt. Een nuchter kalf is pasgeboren.

Daarnaast noemt het artikel ook de prijzen van de beschikbare dierlijke voedselproducten:
Vette varkens per halve kilo ƒ 55 – ƒ 60 ct.
Biggen per stuk – ƒ 8 – ƒ 16
Boter per halve kilo – ƒ 1,60 – ƒ1,65
Eieren per 26 stuks – ƒ 3,94 – ƒ 4,50

Mocht je ooit terug in de tijd kunnen reizen en naar de Gorinchemse markt gaan, dan weet je precies hoeveel je kwijt zult zijn voor een echte Gorcumse guiste vaars.

 

Een lijk

Ons volgende artikel komt uit de nationalistisch betitelde krant ‘Het Vaderland: Staat- en letterkundig nieuwsblad’. Tragisch genoeg is de heer J. Th. v. B. uit Gorinchem op deze woensdag al vijf dagen – sinds vrijdag dus – vermist. De familie en vrienden die hij waarschijnlijk had, moeten ontroostbaar zijn geweest. Zelfs de veemarkt op maandag zal hen niet hebben opgevrolijkt. Op 2 november worden ze helaas niet door goed nieuws verlost. Op die dag wordt uit het Steenhoeksche Kanaal, dichtbij het station van Gorinchem, het lijk van meneer v. B. opgevist. Heb je dus even tijd vandaag, houd dan twee minuten stilte voor deze precies honderd jaar geleden gevonden Gorcumer.

 

Een heks

Het Tweede Blad der Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant (een hele mond vol), schrijft de onheilspellende woorden: “In enkele dorpen in den omtrek van Gorinchem bestaat het bijgeloof nog aan hekserij …”

De omgeving van Gorinchem is in 1921 duidelijk nog onder de invloed van kwade magische krachten. In Hellouw en in Vuren worden nog heksen gespot: ééntje werd vermoord door de echtgenoot van een ‘betoverde’ vrouw. In Vuren woont een heks in een herberg. Elk paard en wagen dat “den Engel” heet en niet bij haar herberg stopt, tovert zij van de dijk af.

Gelukkig heeft Gorinchem gepaste bescherming tegen dit kwaad: twee échte duivelbanners. De één is een lederwarenfabrikant, de ander een barbier. De lederwarenfabrikant krijgt de meeste klandizie. Zijn betoverde mengsel is dan ook limonade; de barbier verkoopt een aftreksel van kalmoes. Kalmoes is een soort rietplant. Geef mij dus die limonade maar.

Eerst hoefde er nog maar ƒ 2 voor de mengsels betaald te worden, maar op 2 november is dit al ƒ 10 geworden. De duivelbanners ontvangen dit bedrag “bij wijze van geschenk”. Ja, ja. Maar: Werken hun mengsels? Een vrouw in Tricht, die door “de kwade hand was aangeraakt”, oftewel door de duivel bezeten of anderszins door hem lastiggevallen, is na het gebruik van het middel van de lederfabrikant “een levende pad kwijt geraakt!!” (Ja, zo staat het er, met twee uitroeptekens.) Aangezien een pad doorgaans werd geassocieerd met hekserij, kunnen we er vanuit gaan dat het verdwijnen van het beest een positieve, anti-magische uitwerking van de toverlimonade betrof.

 

Meer nieuws uit Gorinchem? Delpher!

Heb je genoten van deze terugblik op Gorinchems nieuws in het verleden? Blader zelf eens (gratis) door de gedigitaliseerde kranten van Delpher. Het aanbod is breed en fascinerend. Vergelijk de artikelen van 100 jaar geleden ook eens met modern nieuws. Grappig om te zien hoe nieuwsprioriteiten zijn verschoven.