De nieuwe Doelen Gorinchem

Nieuwe Doelen, Oude Paden
Over Theater De Nieuwe Doelen in Gorinchem

 

De Nieuwe Doelen van Gorinchem

Een pad dat Roodkapje vast graag had gevolgd is de cultuurstraat die de gemeente Gorinchem wil aanleggen in het hart van de stad, aldus het bidbook van theater De Nieuwe Doelen van april dit jaar: “Het gaat om het toevoegen van culturele functies in het gebied tussen schouwburg De Nieuwe Doelen en het Gorcums Museum. De ambitie is door middel van cultuur bij te dragen aan de levendigheid en aantrekkelijkheid van de binnenstad.”

De Nieuwe Doelen

De locatie waar het in dit bidbook om draait, heeft een eigen tragisch verhaal – of tragikomisch, het hangt er vanaf wie je erover spreekt.

In 2015 gaf de gemeente Gorinchem het op: Theater De Nieuwe Doelen kreeg géén subsidie meer. Het theater, dat tot die tijd geregeld greep naar de reddingsboeien die het kreeg toegereikt, begon te zinken. Uiteraard tot grote treurnis van de cultuurliefhebbers van de stad, die het inspirerende licht zagen doven. In 2017 zagen zij een sprankeling van hoop voor hun beroofde toneel: De Nieuwe Doelen ging door als Theater Vijfzinnen. Het mocht echter niet baten. In 2019 ging ook dit theater kopje onder.

Volgens bronnen maakte zelfs Paul de Leeuw zich hard voor het voortbestaan van het theater in De Wereld Draait Door. “Oh, oh,” zuchtte Gorinchem. “Als Paul de Leeuw zich ergens voor inzet, weet je zeker dat het gaat mislukken.”

Eens op een dag gebeurde het dat haar moeder zei: “Kijk, Roodkapje, daar heb je een tulbandje en een flesch wijn, breng die naar grootmoeder; zij is zoo zwak en sukkelend, het zal haar verkwikken; en wees lief en vriendelijk en groet haar van mij; maar loop vooral niet van den weg af, want anders val je en dan breekt de flesch, en dan heeft arme, zieke grootmoeder niets. Roodkapje zei: “Ik zal aan alles denken,” en zij gaf haar moeder de hand er op.

Padafhankelijk

De kans is groot dat je nog nooit hebt gehoord van het woord ‘padafhankelijkheid’, maar het concept ken je wel. Waar een pad is gelegd, ben je geneigd dat pad ook te volgen. Als je stap één zet, zet je stap twee waarschijnlijk ook op dit pad. En je zult niet zo snel náást het pad in de berm gaan lopen. Zo simpel is het.

Pas je dit concept toe op de creativiteit van een stad, dan begrijp je al gauw waarom gemeente Gorinchem de stad creatief wil houden. Heb je nu eenmaal creativiteit in een stad – en volgen je inwoners en toeristen dat pad – dan trek je meer mensen aan die hetzelfde pad willen bewandelen. Oftewel, meer creativiteit, toerisme en een bruisend stadsleven voor jou. Liever géén van-het-pad-afwijkende Roodkapjes.

 

De rol van gemeente Gorinchem

In de toewijding van de gemeente werd niet veel méér vertrouwen gesteld dan in die van Paul de Leeuw. In 2020 vergeleek Roy Grünewald in Gorcumse Geheimen de geometrische opdruk van de theatergevel met de gedachten van de gemeente over De Nieuwe Doelen: “rechtlijnig, in hokjes en geen flauw idee.”

Een andere aanpak was dus nodig. In april dit jaar werd het publiek, de gewone burger, dan ook gevraagd om input. Er werd een oproep gedaan om indrukwekkende, originele plannen voor het theater. Die plannen zijn ingediend. Wat ermee gebeurd is? Niemand weet, niemand weet. Tot overmaat van ramp dreigt de hele zaak een Europese aanbesteding te worden.

 

Zeg Roodkapje, waar ga je heen?

De Roodkapjes van april zijn afgewezen, opgeslokt – met goede intenties en originele plannen en al – door de grote boze wolf, de Europese Unie. En moeder Gorinchem weent om haar verloren kind. Het is niet hoe het sprookje hoort te eindigen. Wie en waar is de jager in dit verhaal? Heeft de wolf dan gewonnen? Wat als de Roodkapjes met de plannen onderweg niet waren gestopt om bloemetjes te plukken, maar eerder dan de wolf bij oude, zieke grootmoeder waren aangekomen?

Verliest Gorinchem daarmee haar grootste podium? En de schoolmusicals dan? En de lokale dansgroepen? En de buurman en buurvrouw, die het soms gewoon leuk vinden een kostuum aan te hijsen en te doen alsof?

De wolf heeft ook voorstanders. Europese richtlijnen zijn voordelig, stellen sommigen, want weinig transparantie zorgt ervoor dat het college geen voorkennis heeft. Niemands plannen worden voorgetrokken. Gelijke kansen voor iedereen! Maar wie heeft daar profijt van, als die kansen bij voorbaat nul lijken te zijn?

Afijn, het is misschien makkelijk om de wolf alle schuld te geven. We streven immers allemaal naar een oplossing en een veelbelovende toekomst voor De Nieuwe Doelen. We zijn het alleen niet eens over het juiste pad – de juiste invulling van die toekomst, en wie dan bepaalt wat dat is.

Zo alleen, zo alleen

Toch is het verdrietig, het beeld van al die Roodkapjes die één voor één grootmoeders huisje inliepen om hun plan te presenteren, maar beter het pad terug naar huis hadden kunnen volgen. Sta je verderop in de cultuurstraat en spits je je oren, dan echoot het nog na: “Maar grootmoeder, wat heb je een verschrikkelijk grote bek!”