Onderzoek Gorinchem

 

Onderzoek in Gorinchem
Big brother & Big brown data

 

Onderzoek in Gorinchem: drugsgebruik

We wonen in een regio waar soms onvoorspelbare of onheilspellende dingen gebeuren. Jezus Leeft pleit voor meer koopzondagen, de woningen van onschuldige ouderen werden onverwachts bekogeld met eieren, de maandelijkse sirenetest op 12:00 op maandagen wordt ineens anders ervaren. Gelukkig is er ook traditioneel geluk, bijvoorbeeld in vorm van een diamanten huwelijk, of het Regenboog stembusakkoord dat door veel partijen werd ondertekend.

En dan is er drugsgebruik. Afgelopen december sloot burgemeester Melissant drie woningen met spoed op grond van de Opiumwet. Eerder diezelfde maand hield de politie zes mannen aan op verdenking van handel in verdovende middelen. Woningen werden doorzocht, spullen in beslag genomen.

Er gebeurt van alles en nog wat. Ook op het gebied van onderzoek in Gorinchem. In dit geval geen wetenschappelijk, maar demografisch onderzoek: want sta je wel eens stil bij het feit dat het materiaal dat jij dagelijks door het toilet spoelt, ook ergens terecht komt? En dat het daar functioneert als bron van informatie – met name op het gebied van drugsgebruik?

Rioolonderzoek

In januari beloofde het college beterschap aan Gorcumse jongerenwerkers, omdat zij niet werden gevraagd mee te werken aan de anti-drugscampagne.

In november vorig jaar vroeg het CDA het college van burgemeester en wethouders of rioolonderzoek een optie was om de mate van drugsgebruik in Gorinchem te achterhalen. Want hoeveel drugs gebruiken Gorkummers en hoe verhoudt dat zich tot andere gemeentes? In januari van dit jaar gaf fractievoorzitter Lennert Onvlee aan zich over dezelfde kwestie zorgen te maken.

Zo’n rioolonderzoek is duur, schrijft het AD – minimaal 30.000 euro – en complex. Maar wat is het nog meer? Ethische complicaties zijn geen onderdeel van de opsomming.

Big brown data

Even online zoeken op ‘rioolonderzoek’ verwijst al gauw naar dit artikel van EenVandaag, van juli vorig jaar. Het daarin beschreven rioolonderzoek moest helpen bij het doen van voorspellingen over nieuwe uitbraken van het coronavirus. De virusdeeltjes in onze ontlasting zou uitwijzen waar uitbraken plaats gingen vinden. Het artikel vervolgt:

“Niet iedereen gaat naar de teststraat, maar iedereen gaat wel naar de wc”, vertelt Sander Mager van de Unie van Waterschappen. De waterschappen halen de monsters bij de rioolwaterzuiveringen en bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) worden deze vervolgens getest.”

Hoofd van het rioolonderzoek Ana Maria de Roda Husman gaf aan “heel blij” te zijn.

Omdat steeds meer mensen zichzelf thuis testen, is het RIVM niet meer in staat die informatie te bemachtigen. En dus halen ze de informatie uit de ‘big brown data’, zoals ze het zelf noemen.

Inmiddels zijn de resultaten van het onderzoek – dat het RIVM vier keer per week uitvoert – op deze pagina van het coronadashboard in te zien.

Ethiek

Onderzoekers loven het rioolonderzoek, maar wat is de ethische keerzijde?

Coronavirusdeeltjes zijn bij lange na niet de enige stukjes data die middels rioolonderzoek kan worden bemachtigd:

“Er is data te vinden over het aantal mensen met suikerziekte, kanker en overgewicht, en ook kan er bekeken worden hoeveel alcohol we drinken en of we medicijnen of drugs gebruiken.”

De overheid kan deze info over onze gezondheid gebruiken voor publiekscampagnes of bevolkingsonderzoeken. (Dat de gezondheid van Gorkummers niet op elk vlak ideaal is, beschreef ik in één van de laatste blogs.) Maar is het vanuit ethisch oogpunt zomaar te rechtvaardigen? Commerciële partijen met winstoogmerk kunnen de informatie bemachtigen en misbruiken:

“Denk aan verzekeraars die zo risico’s kunnen inschatten als je tot op wijkniveau kan weten hoe oud mensen gemiddeld worden.” 

Hoewel het RIVM kijkt naar ontlasting op grotere schaal en niet naar dat van het individu, het instituut vraagt geen toestemming. Zouden mensen er wel mee instemmen als het instituut dat wél deed?

Waar ligt het snijvlak tussen privacyschending en ethisch verantwoord onderzoek? Volgens Sander Mager ligt dat bij 10.000 mensen. Op dat moment spreek je van een populatiegroep en schend je geen rechten van het individu, oppert hij.

Big brother has your big brown data?

Dit onderwerp grenst aan hetzelfde knelpunt als het messenverbod waarover ik eerder schreef: de afweging tussen vrijheid (in dit geval in de vorm van privacy) en veiligheid. Zitten we nog wel zo zorgeloos op het toilet als we weten dat we in feite persoonlijke data aan het doorspoelen zijn?

En that raises the question… waartoe dienen die nieuwe openbare toiletten die Gorinchem binnenkort krijgt écht? 😉

 

Krijg je van dit artikel spontaan zin om je gezondheid te verbeteren, overweeg dan eens om dit recept voor omeletwraps van De lekkere keuken te recreëren.